Στις μέρες μας, περισσότερο από ποτέ, μιλάμε για την ανάγκη να έχουμε ψυχική ανθεκτικότητα. Οι ανατροπές στη ζωή όλων μας, που προκλήθηκαν μέσα στο 2020, μάς έφεραν αντιμέτωπους με μια συμπλοκότητα και μια τοξικότητα που βρίσκεται στη σφαίρα ταινιών επιστημονικής φαντασίας. Σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου, οι άνθρωποι βιώνουν μια τεράστια ανατροπή , την οποία καλούνται να διαχειριστούν. Συνειδητοποιούμε περισσότερο από κάθε άλλη φορά ότι η ψυχική ανθεκτικότητα είναι το ζητούμενο.
Τι είναι, όμως ψυχική ανθεκτικότητα; Σύμφωνα με τον νευροψυχίατρο Boris Cyrulnick, Όταν παρά το τραύμα, έχουμε τρόπους που μάς επιτρέπουν να βρούμε το νήμα της ζωής μας, τότε μιλάμε για ψυχική ανθεκτικότητα. Η ψυχική ανθεκτικότητα ενισχύεται με τη σύνδεση , το μοίρασμα, την επαφή, την αρμονία μέσα μας και μέσα στο πλαίσιο που ζούμε. Η ικανότητα του ανθρώπου να μπορεί να ονειρευτεί, να βάζει στόχους, τον βοηθά να έχει κίνητρα ζωής, οπότε να αντέχει, να προχωρά.
Εδώ και αρκετούς μήνες, ζούμε κάτι τραυματικό, που με βίαιο τρόπο ζητά να αποχαιρετίσουμε τη ζωή που είχαμε ως σήμερα. «Ποτέ δεν θα είναι το ίδιο!». Αυτό πονάει. Δυσχεραίνει την καθημερινότητα και μάς λυπεί. Κάθε απώλεια είναι επώδυνη και χρειαζόμαστε χρόνο για να τη διαχειριστούμε. Χρειάζεται να «μπαλώσουμε το υπέροχο υφαντό της ζωής μας» με τις τρύπες που άνοιξε αυτή η απώλεια.
Το επόμενο βήμα, μάς πηγαίνει σε αυτά που έλεγε ο Peter Lang, ο πατέρας της καταξιωτικής προσέγγισης: Τα προβλήματά μας είναι ματαιωμένα όνειρα. Αν συνδεθούμε λοιπόν με τις προσδοκίες μας, αν ονειρευτούμε το μετά, τότε έχουμε δυνατότητες να ξεπεράσουμε τις ανυπέρβλητες δυσκολίες μας. Και πώς μπορούμε να συνδεθούμε; Στηριζόμενοι στα αποθέματά μας, στα δύσκολα που καταφέραμε στο παρελθόν, στις αποτυχίες που τις γυρίσαμε σε καλό, στις σχέσεις που είχαμε φροντίσει να έχουμε, στα δίκτυα που χτίσαμε, στις φιλίες που συνηχούμε, στις δεξιότητες που κατακτήσαμε.
Σε όλη αυτή τη διαδρομή βοηθά η σεροτονίνη, αυτή η ορμόνη της χαράς που αυξάνεται, όπως λέει ο Cyrulnick, όταν έχουμε πάρει αγάπη, αγκαλιά, φως, όταν έχουμε ζήσει τα πρώτα σημαντικά χρόνια της ζωής μας, στην αρμονία. Αλλά ακόμα και να μην έχουμε πάρει αγκαλιά, ακόμα και αν δεν έχουμε μεγαλώσει σε αρμονικό περιβάλλον, μπορούμε εμείς να δώσουμε στον εαυτό μας αυτή τη φροντίδα, μπορούμε να τον ηρεμήσουμε, να τον κανακέψουμε, όπως θα έκανε ένας γονιός.
Παρατηρώντας τη φύση βλέπουμε ως και τα φυτά που έχουν στριμωχτεί σε μια γλάστρα, να θέλουν φροντίδα και αγάπη για να αναπτυχθούν.
Η κρίση μάς έστειλε ένα μήνυμα που χρειάζεται να αξιοποιήσουμε για να αποτελέσει αυτό, μια ευκαιρία για την ανθρωπότητα και όχι μόνο έναν κίνδυνο. Μέσα στη διαδικασία της εξέλιξης, οι αλλαγές είναι απαραίτητες, αν θέλουμε να προχωρήσουμε. Αλλαγές σε επίπεδο προσωπικό, κοινωνικό, παγκόσμιο. Αλλαγές και χτίσιμο δικτύων, χτίσιμο σχέσεων, δημιουργία συνδέσεων. Οι συνδέσεις θα αποτελέσουν το οξυγόνο της ζωής μας. Ας μην ξεχνάμε αυτό που λέει και ο Χόρχε Μπουκάι, αναφερόμενος στην πανδημία: « Θα περάσει και αυτό!» Μην ξεχάσουμε μόνο να αξιοποιήσουμε προς όφελος της ανθρωπότητας, το πέρασμά του….
Μελίνα Χαρατσίδου
Κλινική ψυχολόγος- ψυχοθεραπεύτρια ομάδας και οικογένειας
Επ. υπεύθυνη Κέντρου Πρόληψης Γλυφάδας